وستای ویرایی

نویسنده:یونس متقی

• معرفی روستا:

روستای ویرایی یکی از 27 روستای دهستان سید جمال‌الدین از بخش مرکزی شهرستان اسدآباد در منطقه‌ای کوهستانی در آب و هوای نیمه خشک سرد در ارتفاع 1775 متری از سطح دریا واقع شده است. بخش مرکزی مشتمل بر شش دهستان پیر سلمان، جلگه، دربند، کلیایی، چهاردولی و سیدجمال‌الدین می‌باشد. در بخش مذکور دهستان سید جمال‌الدین با 27 آبادی و 16143 نفر جمعیت بیشترین جمعیت را داراست. دهستان مذکور در واقع حومه شهر اسدآباد را تشکیل می‌دهد. مسیر ارتباطی روستای ویرایی از خیابان کشاورز شهر اسدآباد شروع و با طی فاصله 17 کیلومتر به روستا می‌رسد که 15 کیلومتر آن آسفالت و 2 کیلمتر ان شوسه می‌باشد. محدوده مورد مطالعه به شکل کاسه‌ای و گود بوده که به تدریج به سمت جنوب مرتفع می‌گردد.


• بررسی محیطی

 روستا در منطقه کاملاً کوهستانی واقع شده است و شیب عمومی روستا از طرف شمال – شمال شرق به طرف غرب و جنوب غرب می‌باشد و آبراهه‌ها با همین جهت در جریان هستند. روستای ویرایی بنا به استقرار خاص خود و واقع شدن در داخل دره‌ای که پیرامون آن را ارتفاعات احاطه نموده، فاقد منابع آب‌های زیرزمینی می‌باشد. عمده منابع آب روستا از طریق آب‌های سطحی تأمین می‌شود. آب شرب روستا از طریق چشمه تأمین و به منبع زمینی منتقل و از آن‌جا به کوچه‌ها و معابر لوله‌کشی انجام شده است. تمامی اراضی کشاورزی و باغات روستا از طریق چشمه سارها و قنوات آب مورد نیاز آن‌ها تأمین می‌گردد.

 

• ویژگی‌های فرهنگی روستا

 ساکنین روستای ویرایی گرچه از نظر قومی متنوع هستند ولی از نظر مذهب و اختلاط نژادی همسانی زیادی بین آن‌ها به چشم می‌خورد. تمامی مردم روستا مسلمانند و مذهب شیعه دارند. باورهای مذهبی در روستا ریشه‌دار است و پای‌بندی آنان به آداب و رسوم مستحکم‌ می باشد. زبان مردم ویرایی لری می‌باشد و در کنار آن زبان فارسی نیز رایج می‌باشد. روستا به دلیل جمعیت کم فاقد محلات متعدد می‌باشد. روستا دارای چهار محله به اسامی محله بالا ،محله بالاوند، محله پایین و محله پشت می‌باشد.

• ویژگی های جمعیتی

 بر اساس آمارگیری سال 1345 روستای ویرایی جمعیتی معادل 1415 نفر در قالب 271 خانوار را در خود جای داده که در ده سال بعد (1355) جمعیت روستا با نرخ رشد 7/2 درصدی به 1846 نفر در قالب 365 خانوار افزایش یافته و در سال 1365، 385 نفر به جمعیت روستا افزوده شده که در سال مذکور جمعیت روستا 2231 نفر در قالب 377 خانوار، نرخ رشد 9/1 درصدی را به خود اختصاص داده است و در سال 1375 روستا با کاهش جمعیتی مواجه شده و جمعیت آن به 1480 نفر کاهش یافته و طبق آمار خانه بهداشت در سال 1384 روستای مذکور 618 نفر را در خود سکنی داده است.

خصوصیات جمعیتی روستای ویرایی سال 1375

جمعیت روستای ویرایی طی 49 سال (1384- 1335) دارای نرخ رشدی معادل 1/2- درصد بوده است که خود بیانگر مهاجرفرستی روستا می‌باشد. در خصوص بعد خانوار نیز باید گفت خانواده به عنوان یکی از نهادهای اصلی اجتماعی در رابطه با وظایف متعددی که در جامعه روستایی دارد از اهمیت زیادی برخوردار است. در خانواده روستایی نوعی ادغام یا پیوستگی کامل بین گروه خانوادگی و سازمان کار و حرفه وجود دارد که باعث نوعی استقلال داخلی در زمینه اقتصادی و خانوادگی می‌شود. این پیوستگی در خانواده کشاورز کامل‌تر است. زیرا از طرفی کشاورزی خصوصاً وقتی دامداری مکمل آن می‌شود باعث ایجاد کارهای متنوعی می‌شود که مشارکت زنان و حتی کودکان کم سن و سال را ایجاب می‌کند.
میانگین بعد خانوار در طی دهه‌های آماری 1375-1345 از 1/4 تا 5/5 نفر متغیر بوده است به گونه‌ای که در سال 1345 بعد خانوار 2/5 نفر بوده و در سال 1355 به 1/5 نفر کاهش یافته و در سال 1365 به 5/5 نفر رسیده و این روند در سال 1375 به 3/5 نفر کاهش داشته و در سال 1384 به 1/4 نفر رسیده است.

• وضعیت اقتصادی روستا

منبع درآمد و معیشت اهالی روستای ویرایی به ترتیب درجه اهمیت شامل باغداری، زراعت و دامداری و کارگری ساده می‌باشد. سطح کل اراضی زراعی روستا 33 هکتار می‌باشد که تماماً آبی بوده و محصولاتی از قبیل گندم، جو، یونجه، نخود، عدس، گوجه‌فرنگی در آن کشت می‌گردد و باغات گردو، آلو، گیلاس، سیب، به و آلبالو پیرامون روستا را محصور نموده و از نظر درآمد حائز اهمیت می‌باشد. احشام روستا شامل گوسفند و گاو می‌باشد که هر خانوار به طور میانگین 30-15 رأس گوسفند و بره و تعدادی گاو را پرورش می‌دهند. عمده تولیدات روستا گردو می‌باشد و از نظر درآمدی حائز اهمیت است. در کنار این مشاغل پرورش زنبور عسل نیز صورت می‌گیرد. محصولات مازاد کشاورزی از قبیل گندم و جو در روستا پس از کسر مایحتاج سالیانه اهالی روستا توسط مرکز خدمات کشاورزی شهرستان اسدآباد خریداری می‌‌گردد. گردوی تولیدی نیز در بازار شهر اسدآباد به فروش می‌رسد و بیشتر جنبه صادراتی دارد. وجود باغات در روستا باعث شده تا تعدادی از اهالی تابستان را در روستا و زمستان را در شهر سپری کنند به گونه‌ای که تعداد جمعیت روستا در فصل تابستان و زمستان با هم فرق دارد. در زمستان جمعیت روستا حدود 618 و در تابستان حدود 760 نفر می‌باشد. اراضی باغی روستا حدود 65 هکتار می‌باشد.

آب شرب روستای ویرایی در حال حاضر از یک دهنه چشمه تأمین می‌گردد و با توجه به جمعیت روستا و پیش‌بینی 839 نفر تا ده سال آینده از این بابت به دلیل جمعیت کم مشکل خاصی نداشته و در مورد تأمین منابع آب کشاورزی نیز مشکلی وجود ندارد و کل اراضی کشاورزی 143 هکتاری روستا تماماً زیر کشت آبی می‌باشد.
از دیگر منابع درآمدی روستا قالی‌بافی می‌باشد که در حال حاضر 25 دار قالی در روستا وجود دارد و گروهی از زنان و دختران روستایی به بافت قالی مشغول می‌باشند. تعداد وسایل نقلیه روستا شامل 1 دستگاه وانت‌بار و 1 دستگاه مینی‌بوس و 4 دستگاه سواری می‌باشد.

• ویژگی های کالبدی و کاربری مسکونی روستا

 این روستا با توجه به جمعیت آن مساحتی در حدود 131429 مترمربع را با سرانه 93/172 مترمربع به ازای هر نفر به خود اختصاص داده است. فضای مسکونی روستا با 38274 مترمربع سرانه 36/50 مترمربع به ازای هر نفر را به خود اختصاص داده است. تعداد واحدهای مسکونی در روستای ویرایی حدود 150 واحد می‌باشد که هر کدام به قطعات مختلف از نظر متراژ بین 150 تا 500 مترمربع تفکیک گردیده‌اند.

بافت کالبدی به صورت هسته‌ای و متمرکز شکل گرفته است. وجود عواملی از جمله خاک حاصلخیز و وجود آب و عبور رودخانه فصلی عواملی هستند که باعث استقرار جمعیت در روستا شده‌اند و از طرفی عبور رودخانه فصلی (سر شاخه‌های قره‌چای) به عنوان یک مانع از گسترش روستا به سمت شرق جلوگیری نموده و سایر جهات روستا از شمال، جنوب و غرب به وسیله باغات و اراضی کشاورزی مرغوب و ارتفاعات احاطه گردیده است. روستای ویرایی فاقد بناها و بافت‌های با ارزش می‌باشد.

• مواد و مصالح مصرفی

 واحدهای قدیمی اغلب در هسته مرکزی و مرحله اول و دوم توسعه روستا استقرار یافته‌اند. واحدهای مسکونی روستای ویرایی، اغلب از مصالح خشتی، گلی و سنگی ساخته شده‌اند و نمای ساختمان‌ها اغلب کاه و گل می‌باشد و شاید تنها واحدی که مصالح آن بهتر از سایر واحدها می‌باشد ساختمان مسجد می‌باشد.

اکثر بناهای این روستا با قدمتی 30 ساله و حتی بیشتر در این رده قرار دارند که هر ساله تعمیراتی از قبیل اندود کاه‌گل در آنها توسط خانوارهای ساکن در آن انجام می‌شود. در داخل بافت روستا واحدهای مخروبه و متروکه زیادی وجود دارد که رها شده است.




تاریخ : شنبه 30 دی 1391 | 07:47 ب.ظ | نویسنده : پرستو فرقانی طوسی | نظرات