تبلیغات
هفت آسمون seven heaven - گویش شیرازی

هر چند اسکلت الفبا ی زبان فارسی در نوشتار و آهنگ اصلی واژه ها در گفتار طی قرن ها کم و بیش پا بر جا مانده، اما ساختار فرعی و اژه ها و جمله ها تحت شرایط اقتصادی و اجتماعی تحولات زیادی را گذرانده است . کلماتی که در فرهنگ مادی مردم زمینه استفاده نداشته مهجور و از رده خارج شده، کلماتی با قبول بعضی تغییرها به جا مانده و کلماتی بیگانه بی ه چ تغ ر و شکل خارجی خوددر زبان فارسی کاربرد پ دا کرده است. بی شک پ ش از آن که ک زبان به عنوان زبان رسمی در کشوری را ج شود، لهجه های محلی از ارزشی کسان برخوردارند اما هم ن که زبانی استاندارد در سرزم نی به وجود آمد، از آن پس د گر گو ش های محلی ارزش های کاربردی و اجتماعی خود را در سطح وس ع کشور از دست می دهند.
با وجودی که گو ش شیرازی پ وسته رنگ زبان رسمی مملکت رابه خود می گ رد. هنوز هم ا ن لهجه با لهجه رسمی تفاوت ها ی دارد و هنوز هم پاره ای واژه ها ، اصطلاحات و ترک ب ها ی در ا ن لهجه به گوش می رسد که برای غ ر شیرازی ب گانه است. بس اری از واژه ها که در گو ش شیرازی کاربرد دارند، دق قاً با همان تلفظ و معنی معمول در شیراز در فرهنگ های معتبر ضبط شده است و نشانه درستی ا ن گونه واژه هاست .
در ا ن جا اشاراتی هرچند مختصر به برخی از و ژگی ها و قواعد لفظی ا ن گو ش دار م در لهجه شیرازی تک ه بر حسب نوع کلمه روی هجاهای فارسی مختلف است عنی با تغ ر محلی تک ه معنا تغ ر می کند. البته ا ن موضوع خاص لهجه شیراز ن ست و زبان فارسی را شامل می شود برای مثال :
آقو با a کوتاه به معنی پدر و آقو باaa کش ده به معنای آخوند ا ک س د است. اصل کلی و عمومی در ا ن گو ش تلفظ هر چه ساده تر کلمات است به نحوی که عادت زبانی شیرازی ها ا جاب می کند. بنابرا ن اگر ما تمام اسامی ، افعال، ق ود و .... ا ن لهجه را بررسی کن م، می ب ن م ضمن ا ن که درهر ک از ا ن مقوله ها ساختار ثابتی دنبال می شود، هر جا عادت زبانی شیرازی ها ا جاب کرده، از آن ساختار ثابت عدول شده است برای مثال اغلب کلماتی که در فارسی رسمی به مصوت بلند ( a = ا ) ختم می شوند در گو ش شیرازی به مصوت کوتاه( o= ـُ ) ختم می شوند مانند با : بو، بالا : بالو، بابا : بابو، حالا : حالو، کاکا: کاکو .
تمام کلمات مذکور چه به تنها و چه درترک ب با سا ر کلمات ا ن تغ ر رادارند، اما کلماتی مانند پا، شفا با آنکه به مصوت بلند (a ) ختم می شوند به تنها ی تغ ر را نمی پذ رند و فقط در ترک ب با سا ر کلمات مصوت بلند پا ان شان تبد ل به مصورت کوتاه (o) می شوند. مثلاً : شفا اگر موصوف ا مضاف واقع شود می شود شفُ مصوت بلند (u) (او ) در آخر کلمه به عنوان معرفه ساز به کار می رود.
( مداد _ مدادو ) ( کتاب _ کتابو ) ( گاو_ گاوو).
هم ن مصوت معرفه ساز در کلماتی که به هاء ب ان حرکت ( هاء غ ر ملفوظ ) ختم می شوند. پس از حذف مصوت کوتاه(e) ( -ِ ) در آخر کلمه به (ow) تبد ل می شود:
( نامه _ نامو ) (ش ش _ ش شو ) ( خونه_ خونو) (شونه _ شونو)
در مورد صرف افعال، پ روی از دستور زبان رسمی معمول است و بازهم هر جا عادت زبانی شیرازی ا جاب کرده، صامت ا مصوتی دگرگون شده است .
(بشکن _ بوشکون ) ( می جو م _ موجورم )
ضم ر های اشاره ( ا ن ) و ( آن) درگو ش شیرازی به ( ای ) و (او) و جمع آنها به ( ا نا) و ( اونا) تغ ر پ دا می کند .ضما ر مفعولی مرا( من) ، ترا( تر)، مارا ( مار)
ها در آخر کلمه بعد از الف در لهجه شیرازی از تلفظ ساقط می شوند:
(چاه_ چا) ( روباه _ روبا) ( شاه _ شا )( ماه _ ما )
(b = ب ) در آخر بعضی کلمات دو حرفه در گو ش شیرازی تبد ْ به (ow) می شود.
( آب _ او ) ( تب _ تو ) ( لب _ لو ) می شود.
درتعدادی از کلمات که وسط آنها الف است موقع تلفظ الف تبد ل به واو می شود:
(ارزان_ ارزون ) (تکان _ تکون ) ( جان_ جون )
در شیراز هنوز مردم محله های قد می تر ب شتر به لهجه شیرازی سخن می گو ند تا بق ه مردم مثلاً لهجه کسبه و اهالی دروازه سعدی، لب آب، دروازه قصاب خانه، دروازه شاه داعی الله .... تفاوت آشکار با لهجه اهالی و کسبه نقاط د گر شهر دارد.



تاریخ : جمعه 4 اسفند 1391 | 06:30 ب.ظ | نویسنده : پرستو فرقانی طوسی | نظرات