در آخرین  كاوش های انجام شده در محوطه پیش از تاریخ «اسپیدز» در سیستان و بلوچستان،‌ بیش از 100 ظرف سفالی به دست آمد كه روی آن نقش صلیب شكسته دیده می شود و نشان می دهد كه این نقش در هزاره سوم و چهارم پیش از میلاد متعلق به ایرانیان باستان و نماد چرخه زندگی و بركت بوده است.



میراث خبر، گروه استان ها _ در آخرین كاوش های انجام شده در محوطه پیش از تاریخ «اسپیدز» در سیستان و بلوچستان،‌ بیش از 100 ظرف سفالی به دست آمد كه روی آن نقش صلیب شكسته دیده می شود و نشان می دهد كه این نقش در هزاره سوم و چهارم پیش از میلاد متعلق به ایرانیان باستان و نماد چرخه زندگی و بركت بوده است.

نقش صلیب شكسته نزد كارشناسان و باستان شناسان به «گردونه حیات» نیز معروف است. قدیمی ترین نقشی كه از گردونه حیات در هزاره چهارم پیش از میلاد و در محوطه باستانی شوش به دست آمده است و اكنون نقوش یافت شده در اسپیدز، بعد از نقوش یافت شده در شوش، قدیمی ترین طرح هایی هستندكه از صلیب شكسته یا گردونه حیات به دست آمده است.

«محمد حیدری» باستان شناس و سرپرست هیات كاوش در محوله پیش از تاریخ اسپیدز در این باره به میراث خبر گفت: «بیش از 100 ظرف سفالی كامل از محوطه مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد در اسپیدز به دست آمد كه نقش صلیب شكسته و یا گردونه حیات در مركز این ظرف، در داخل و كف ظرف دیده می شود. این نقوش كاملا بدوی و پر كار اجرا شده اند. در حالی كه نقش صلیب شكسته امروزی تنها دو خط تجریدی و انتزاعی است. نقش صلیب شكسته روی ظروف اسپیدژی،‌ 4 بز را نشان می دهد كه شاخ هایشان را به علامت «+» به یكدیگر ساییده اند. نحوه كنار هم قرارگیری شاخ این بزها، تداعی گر گردونه حیات یا صلیب شكسته است. نقوش تكامل یافته تر این نماد در هزاره اول پیش از میلاد و در دوران اشكانی و ساسانی دیده می شود.»

به گفته این كارشناس، طبیعی به نظر می رسد كه این نقش از ایران باستان به اروپا و سایر نقاط دنیا رسیده باشد. هر چند این تئوری به تحقیقات و بررسی های بیشتری نیاز دارد. مسلم است كه آریایی ها در هزاره های پیش از میلاد به دو شاخه تقسیم شدند، گروهی به ایران و گروهی دیگر به سمت اروپا مهاجرت كردند. بنابراین دور از ذهن نیست كه این نقش از ایران به سایر نقاط رسیده باشد.

«بز» در ایران باستان نماد بركت، زندگی و حیات است. زیرا این حیوان، تنها حیوانی بوده كه تغذیه و معیشت انسان را تامین می كرده و در مناطق صعب العبور كه امكان زیست بسیار دشوار بوده است،‌ تنها بز می توانسته به راحتی زندگی كرده و تولدمثل كند. روی سفال های به دست آمده دراسپیدژ هنرمند؛ طبیعت پیرامون خود را نقاشی كرده است. به این ترتیب كه ابتدا تپه، ماهورهای سیستان را نقش كرده و سپس بزهایی كه در دشت ها به چرا پرداخته اند. در مركز این بزها، 4 بز دیده می شود كه شاخ هایشان را به علامت قدرت و گردش زندگی به صورت صلیب شكسته به یكدیگر می سایند.

حیدری در این باره گفت: «امیدواریم بتوانیم با تحقیقات و بررسی های بیشتر روی این نقوش و مقایسه آنان با یكدیگر نقوش یافت شده در هزاره های پیش از هزاره سوم و حتی بعد از آن ریشه های عمیق تری از این نقش را پیدا كنیم و بدانیم كه مبدا اصلی پیدایش این نقش از كدام منطقه بوده و چگونه به سایر نقاط جهان صادر شده است.»

محوطه باستانی اسپیدز از مهمترین محوطه های پیش از تاریخی در ایران است كه تا چند سال پیش كاملا ناشناخته مانده بود و حفاران غیرمجاز بسیاری از اشیای باستانی این منطقه را به یغما برده بودند. اكنون نیز كاوش های بسیار محدودی روی این محوطه انجام شده و بسیار ناكافی بوده است. این محوطه ناگفته ها و رازهای بسیاری دارد كه تنها بخش بسیار كوچكی از آن كشف شده است.منبع از سایت آرییان